دانلود صوت و دانلود متن کامل بالا در اختیار مخاطبان است. در ادامه خلاصه بحث ارائه خواهد شد:
❇️استاد درایتی در ابتدای سخن، با اشاره به نظریه «منطقه الفراغ» بهعنوان یکی از نوآوریهای شهید صدر، تأکید کرد که فهم دقیق این نظریه مستلزم واکاوی مبانی آن از جمله تعریف شریعت و حدود قلمروی آن است. وی دو تعریف متفاوت از شریعت را تبیین کرد:
یکی شریعت بهمثابه مجموعهای از گزارههای دارای آثار اخروی، و دیگری شریعت بهمثابه هر حکمی که مستند به شارع بما هو شارع باشد، حتی اگر فاقد آثار اخروی باشد.
شش نگاه در باب قلمرو شریعت
🔸در ادامه، شش نگاه در باب قلمرو شریعت مورد تحلیل قرار گرفت: نگاه حداکثری که قائل به حضور شریعت در تمام ساحتهای زندگی بشر است، نگاه حداقلی که شریعت را منحصر در امور عبادی و فردی میداند، و دیدگاه میانه که حضور شریعت را در حوزههای خاص، بهویژه عرصه حقوق خصوصی و حقوق جزا، جدی و گسترده میداند ولی در سایر حوزهها، تنها گزاره های کلی برای آن وجود دارد.
🔹وی همچنین به نظریهای اشاره کرد که قلمرو شریعت را حوزه کمال انسان، نه رفاه او، دانسته و ورود شریعت به مسائل رفاهی نظیر حمل و نقل، انرژی و بهداشت را خارج از مسئولیت دین تلقی میکند.
در دیدگاه دیگری دین دارای شمولیت حداکثری است اما علم آن نزد امام معصوم است. این نظریه کاربرد علمی ندارد زیرا در حوزه عمل در حال حاضر نزد ما چیزی وجود ندارد.
🔸استاد درایتی سپس به مبنای نظریه منطقه الفراغ در باب قلمرو شریعت اشاره کرد. مطابق این دیدگاه شریعت در حوزه های علوم انسانی جامعیتی دارد و ورودش می تواند حداکثری باشد اما در حوزه غیر علوم انسانی ورودش می تواند حقوقی باشد. حوزه علوم انسانی نیز با تشریع اولیه شامل همه احتیاجات نمیشود بلکه با تشریع ثانوی این نیازها تامین می شود. وی تأکید کرد که فقدان فعلیت تشریع ثانوی در عصر غیبت، نتیجه فقدان حضور امام معصوم در مصدر امر است، نه فقدان پیشبینی این حوزهها در دین.
🔹در پایان نشست، استاد درایتی به مقایسهای بین نظریه منطقه الفراغ شهید صدر و دیدگاه مرحوم نائینی پرداخت و بر همسویی محتوایی این دو نظریه در پذیرش قلمروهای خالی از حکم منصوص در شریعت و نقش ولی امر در پر کردن آنها تأکید کرد. ایشان همچنین با بررسی روایات «عفو» و «سکوت» و آیه شریفه «أَطِیعُوا اللّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ» به مشروعیت منطقه الفراغ از منظر نقلی پرداخت.